Autorki: Patrycja Surma, Ilona Nenko

W Polsce blisko co drugie dziecko przychodzi na świat drogą cesarskiego cięcia (CC), co znacząco przekracza zalecany przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) poziom 15%. Choć „cesarka” często ratuje zdrowie i życie, to – jak każda operacja chirurgiczna – wiąże się z pewnym ryzykiem dla zdrowia zarówno matki jak i dziecka. Dlatego rekomendowane jest unikanie jej w przypadku braku istotnych wskazań medycznych, tak ażeby te ryzyka nie przewyższały potencjalnych korzyści. Badania wskazują tu na wyższe ryzyka: krwotoku poporodowego [1], powikłań zakrzepowo-zatorowych, w tym zatorowości płucnej [2], histerektomii (zabiegu chirurgicznego usunięcia macicy) [3], dyspareunii (bólu związanego ze stosunkiem) [4], spadku płodności [5], patologii łożyska w kolejnych ciążach [6] oraz konieczności wykonania cięcia w kolejnych ciążach [7]. Ponadto, poród drogą cięcia cesarskiego wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia u dziecka astmy [8] oraz otyłości [9].

Tymczasem odsetek CC na całym świecie rośnie. Wśród powodów tego zjawiska wymienia się czynniki społeczno-demograficzne, m.in.: wiek kobiet w momencie porodu, niższy poziom wykształcenia, urodzenie w środowisku miejskim [10,11] oraz otyłość [12]. Dodatkowo coraz większą uwagę zwraca się na czynniki emocjonalne, takie jak lęk przed porodem [13] czy satysfakcja z opieki okołoporodowej [14].

Pomimo rosnącego zainteresowania tymi zagadnieniami, większość badań koncentruje się na kobietach w ciąży. Choć wiemy, że postawy wobec porodu oraz związany z nim lęk często kształtują się na wiele lat przed pierwszą ciążą. Jednak wciąż brakuje badań na temat tego jakie znaczenie dla preferencji okołoporodowych młodych kobiet ma znaczenie ich wiedza, postawy i obawy. I właśnie tej kwestii poświęcone było nasze najnowsze badanie.

Zrekrutowałyśmy 782 kobiety w wieku średnio 24,7 lat (zakres 18-35 lat), które nigdy nie były w ciąży, ale deklarowały chęć posiadania co najmniej jednego dziecka w przyszłości. Większość ankietowanych mieszkała w mieście i posiadała wykształcenie wyższe. Ponad połowa badanych kobiet była w stałym związku w momencie badania.

Sprawdziłyśmy czy pewność wiedzy na temat ciąży i porodu jest związana z (i) preferowanym sposobem rozwiązania hipotetycznej ciąży niskiego ryzyka, (ii) lękiem przed porodem odczuwanym jeszcze przed zajściem w ciążę oraz (iii) preferencją specjalisty prowadzącego ciążę. Nasze wyniki zostały właśnie opublikowane w European Journal of Public Health w artykule pt. Confidence in knowledge, childbirth fear, and preference for cesarean birth among Polish women: a cross-sectional study [15].

Co się okazało? Blisko co czwarta badana kobieta (22,1%) preferowała CC w hipotetycznej ciąży niskiego ryzyka. Co ciekawe, poziom pewności wiedzy na temat ciąży i porodu – wysoki w porównaniu z niskim – nie był istotnie związany z preferencją CC (aOR = 0,92; 95% CI: 0,55- 1,55). Natomiast kobiety o wysokim poziomie pewności wiedzy miały o 46% niższą szansę wysokiego poziomu lęku przed porodem w porównaniu do kobiet z poziomem niskim (aOR = 0,54; 95% CI: 0,33–0,88). Dodatkowo kobiety z wysokim poziomem pewności wiedzy miały o 51% mniejszą szansę preferowania ginekologów-położników w porównaniu do położnych jako specjalistów prowadzących ciążę niż kobiety z niskim poziomem pewności wiedzy (aOR = 0,49; 95% CI: 0,26–0,89).

Z naszych badań wynika, że zwiększenie wśród młodych kobiet pewności wiedzy nt. ciąży i porodu może przyczynić się do obniżenia lęku przed porodem, a to może, pośrednio, przełożyć się na niższą preferencję cięcia cesarskiego. Dodatkowo, może też prowadzić do spadku preferencji ginekologów-położników nad położnymi w prowadzeniu ciąży, co może sprzyjać zapewnieniu ciągłości opieki nad kobietą w ciąży przez tę samą położną, wzorując się na modelach funkcjonujących m.in. w Wielkiej Brytanii lub Islandii.

Podsumowując, edukowanie na temat ciąży i porodu jest istotne już na wiele lat przed zajściem w ciążę. Tego typu działanie wspiera w budowaniu pewności wiedzy, a to może przełożyć się na redukcję lęku oraz wspierać świadome i dobre preferencje dotyczące porodu. Ponadto, uwzględnienie w ramach edukacji informacji o możliwości prowadzenia ciąży przez położne może zwiększyć poczucie sprawczości kobiet w zakresie preferencji okołoporodowych, poprzez uświadomienie im realnych możliwości wyboru specjalisty prowadzącego ciążę.

Kontakt do autorek: Ilona Nenko

Blog Zdrowia Publicznego, red. A. Wacławik, P. Moćko, M. Zabdyr-Jamróz, Instytut Zdrowia Publicznego UJ CM, Kraków: 14 stycznia 2026

Źródła:

1. Kramer MS et al. Incidence, Risk Factors, and Temporal Trends in Severe Postpartum Hemorrhage. American Journal of Obstetrics and Gynecology 2013; 209: 7.
2. Blondon M et al. Risks of Venous Thromboembolism After Cesarean Sections: A Meta-Analysis. Chest 2016;150: 572-596.
3. de la Cruz CZ et al. Cesarean section and the risk of emergency peripartum hysterectomy in high-income countries: a systematic review. Archives of Gynecology and Obstetrics 2015;292: 1201-1215.
4. McDonald EA et al. Dyspareunia and childbirth: a prospective cohort study. BJOG: an International Journal of Obstetrics and Gynaecology 2015; 122:672-679.
5. Kjerulff KH et al. First birth Caesarean section and subsequent fertility: a population-based study in the USA, 2000-2008; Human Reproduction 2013; 28:3349-3357.
6. Downes et al. Previous prelabor or intrapartum cesarean delivery and risk of placenta previa. American Journal of Obstetrics and Gynecology 2015; 212:5.
7. Wehberg S, et al. Risk factors and between-hospital variation of caesarean section in Denmark: a cohort study. BMJ Open 2018; 8:e019120.
8. Huang L et al. Is elective cesarean section associated with a higher risk of asthma? Journal of Asthma 2015; 52: 16-25.
9. Li HT et al. The impact of cesarean section on offspring overweight and obesity: a systematic review and meta-analysis. International Journal of Obesity 2013; 37: 893-899.
10. Ming Y et al. Is age and socioeconomic status associated withpreference for birth mode in nulliparous women in China? Archives of Gynecology and Obstetrics. 2019; 300: 33-40.
11. Herstad L et al. Elective cesarean section or not? Maternal age and risk of adverse outcomes at term: a population-based registry study of low-risk primiparous women. BMC Pregnancy and Childbirth. 2016; 16:230.
12. Al-Kubaisy W et al. Maternal obesity and its relation with the cesarean section: A hospital based cross sectional study in Iraq. BMC Pregnancy and Childbirth 2014; 14:235.
13. Ryding EL et al. Fear of Childbirth and Risk of Cesarean Delivery: A Cohort Study in Six European Countries. Birth 2015; 42: 48-55.
14. Fuglenes D, et al. Why do some pregnant women prefer cesarean? The influence of parity, delivery experiences, and fear. American Journal of Obstetrics and Gynecology. 2011; 205:45.e1-45.e9.
15. Surma P, Micek A, Bednarek-Chałuda M, Stoll K, Nenko I, Confidence in knowledge, childbirth fear, and preference for cesarean birth among Polish women: a cross-sectional study, European Journal of Public Health, 2025; ckaf179.